Fietsen in Marokko

Algemene informatie
• Bevolking en taal
• Overnachten
• Eten en drinken
• Gezondheid en veiligheid
• Andere wetenswaardigheden


Informatie speciaal voor fietsers
• Het beste fietsseizoen
• Wegen en verkeer
• Onderdelen en reparatie
• Vervoer
• Fietsroutes


Informatiebronnen
• Kaarten
• Reisgidsen
• Boeken
• Verhalen van fietsers
• Organisaties
• Internetsites

Voor informatie over de Westelijke Sahara klik hier.



Foto: Gudy Rooijakkers (2003)

Help andere Wereldfietsers een handje. Zet je reisverslagen, emails, tips, anecdotes en andere landeninformatie op het forum! Alle informatie is welkom!

Bevolking en taal

Bevolking
• De bevolking bestaat voor ca 80 procent uit Berbers, 10 procent Arabieren en 10 procent woestijnnomaden. Men is doorgaans zeer vriendelijk en soms zeer gastvrij (buiten de toeristische gebieden), soms wel eens te vriendelijk: opdringerige mannen en jongens proberen op een of andere manier geld aan je te verdienen, vooral in de toeristengebieden. Uitgenodigd worden voor thee leidt hier altijd tot het aanbieden van de handelswaar. ("Mijn vrouw en kinderen moeten toch ook eten, je vindt het toch mooi wat ik verkoop en duur is het niet.") Als je net beleefdheidshalve interesse hebt getoond in de snuisterijen en de tapijten, probeer dan maar eens weg te komen. Bot zijn is dan helaas vaak de enige oplossing. Voor aangeboden diensten wordt achteraf soms geld gevraagd. Dit kan soms vervelend zijn als je hier niet op voorbereid bent. Ook diensten zoals het wijzen van de weg of 'gezellig' een wandeling door de omgeving maken, vallen hier onder. ("Ik was toch een goede gids!") Deze methode is al langere tijd door de regering verboden, maar vooral in Marrakech wordt dit tegenwoordig streng gehandhaafd. De stad is de laatste tijd in flink tempo aan het veranderen, het wordt gezien als het visitekaartje van het land. Het toerisme wordt steeds meer gestimuleerd.
• Marokko is een land waar je de tijd voor moet nemen. met tact, geduld en interesse in de mensen heb je al veel gewonnen en kun je een onvergetelijke tijd beleven in een enerverend land.
• Veel kinderen langs de weg vragen om een cadeau, stylo, of Dirham, etc. De reden hiervoor ligt bij het feit dat veel toeristen gehoor geven aan deze oproep. Maar andere zwaaien vriendelijk of fietsen een stukje met je mee. Er zijn verhalen bekend dat kinderen soms ook agressief zijn en met stenen gooien. Dit komt echter tegenwoordig steeds minder vaak voor.
• Fotograferen van mensen wordt vooral in bepaalde plattelandsgebieden niet altijd op prijs gesteld.

Taal
• De officiële taal is Arabisch en Marokko heeft zijn eigen variant hierop wat vaak als Marokkaans wordt betiteld. Daarnaast spreekt een groot deel van de bevolking in de dagelijkse omgang een van de drie varianten van het Berber (Tarifit, Tamazight en Tashelhiyt). De meeste mensen spreken ook Frans.
• In het noorden zijn er enkele gebieden waar naast het Frans ook wat Spaans wordt gesproken.

Overnachten

Kamperen
• Campings zijn er diverse plaatsen maar zelden op fietsafstand. Voor de veiligheid is vaak een muur rondom gebouwd en de bewaking is in handen van een politieman of militair.
• Gerben Lovink (2006): "In Zuid Marokko vind je meer en meer campings. Al zijn de meeste ingesteld op grote campers, er is altijd wel een plaatsje voor je tent. Gemiddelde prijs is 10 dirham p.p. en 10 dirham voor je tent."
• Vrij kamperen is goed mogelijk, zeker in de woestijn waar je vaak zelfs geen tent nodig hebt. Ga je over onverharde wegen dan is noodzakelijk een tent mee te nemen, de dorpen zijn afgelegen en hebben geen hotelaccommodatie.
• Een handige lijst met campings in Marokko vind je hier: http://home.hetnet.nl/~ooms55/Campings.htm

Ho(s)tels
• In de steden en grotere plaatsen zijn goedkope hotels. De kwaliteit is niet altijd recht evenredig met de prijs. Vooraf de kamer bezien valt aan te raden. Soms heeft men geen douche.
• Maarten Smit (2008): "Als je nog een mooie en erg relaxte slaapplaats zoekt in Ouarzazate check dan even deze locatie: www.bikershome.net "

Particulieren
Overnachten bij particulieren is officieel verboden, maar uitgenodigd worden komt wel vaak voor. Hebben de autoriteiten er geen weet van dan hoeft het geen problemen op te leveren.

Eten en drinken

Eten
• In dorpen en steden zijn voldoende bevoorradingspunten.
• Eten is meestal betrouwbaar. Tajine is een stoofpot met of zonder vlees en bijzonder smakelijk, gestoofd in heerlijke kruiden (rash el hanout). De meeste tajines zijn met vlees, langs de kust ook met vis. Op de markten zijn de speciale kruiden hiervoor te koop. Harira (soep) is gemaakt van o.a. kikkererwten en is prima fietsvoer. Goedkoop is vooral gebakken vis (sardines) soms geserveert met gebakken friet. Bij de mensen thuis krijg je vaak couscous aangeboden.
• Brood is er in plat rond formaat of in de vorm van baguettes. In wat grotere plaatsjes zijn bakkertjes, vaak verstopt in steegjes, waar je 's morgens heerlijk vers brood kunt kopen.
• Voor vegetariërs is het wat lastiger. In de eettentjes is men meestal wel bereid gerechten zonder vlees te maken. Daarnaast veel kikkererwten, couscous en de kleine stokbroodjes met patat en rauwkost.
• Te koop in lokale winkeltjes: verse groenten en fruit (vaak minimale keuze); sardientjes; biscuits; lang houdbare melk, smeerkaas (la vache qui rit) etc.



Drinken
• Het is raadzaam om in de dunner bevolkte gebieden voldoende water voor onderweg mee te nemen bij de start.
• Het drinkwater komt in de woestijn vaakuit diepe putten en ook langs de onverharde wegen ben je hier vaak op aangewezen. In de steden is het water gechloreerd, dit hoeft voor de drinkbaarheid geen probleem te zijn mits je het de tijd gunt de chloor eruit te laten dampen, doe er evtentueel een scheutje citroensap in tegen de vieze smaak. In de bergen is er heerlijk fris water wat zonder zuiveren goed te drinken is.
• (Mineraal)water in flessen is overal volop verkrijgbaar.
• Wilbert: water overal uit de kraan of uit putten gedronken zonder te filteren. Dit is niet verstandig maar heeft geen problemen gegeven.
• Cola en frisdrank zijn zeer goedkoop.
• Thee is de nationale drank, het bevat vaak een onvoorstelbare hoeveelheid suiker. Soms worden er munt of andere kruiden toegevoegd. Het aanbieden van gastvrijheid gaat altijd gepaard met het aanbieden van thee. Soms neemt het drinken ervan wel meer dan een uur in beslag.
• In steeds meer plaatsen en bovenal in Marrakech tref je vers geperst sinaasappelsap aan. Volgens de gemiddelde Marokkaan is dat wel heel erg zuur...met "een beetje" suiker veel lekkerder! En let op, een enkeling voegt suiker en water toe.

Gezondheid en veiligheid

Gezondheid
• Inentingen zijn niet vereist maar DTP en hepatitis A worden aanbevolen.
• Met de hygiëne neemt men het niet altijd erg nauw.
• Wees in de woestijn voorbereid op zandstormen. Denk aan een stofbril (skibril of iets dergelijks) en een doek voor je gezicht. Tijdens een zandstorm heb je kans om uit drogen.
• In december en januari kan het 's nachts soms flink afkoelen. In de berggebeiden komt vorst voor.


Veiligheid
• Marokko is over het algemeen een veilig land met een sterke sociale controle. Let in de armere streken, en uiteraard in de steden wel goed op je spullen.
• Lokale marktdagen staan er om bekend gespuis van buiten aan te trekken, oppassen dus. Als toerist val je op en een westerling is per definitie rijk.
• Het Rifgebergte geldt als een arme streek waar het verhandelen van hasj (ter plaatse 'kif' genoemd) heel gebruikelijk is. Net als in Nederland wordt het roken ervan gedoogd. Handelaren zullen langs de kant van de weg je tot kopen proberen te bewegen, soms op een opdringerige manier maar meestal is een simpel 'non merci,' voldoende om van ze af te komen. Vooral de route richting Ketama, wat geldt als het handelscentrum, is berucht.

Andere wetenswaardigheden

Betaalmiddelen
• De munteenheid is de Dirham.
• De Dirham is niet in Nederland te koop.
• Geldautomaten zijn er in de grotere plaatsen. Ook op de luchthavens van Agadir en Tanger zijn geldautomaten.
• Het inwisselen van travelerscheques is niet overal mogelijk.

Kleding
• B&J: "Fietsbroek en shirt met korte mouwen. 's Avonds in restaurants lange broek en shirt met lange mouwen. Op veel plaatsen is men gewend aan westerse toeristen." Fietsen ziet men als een sport waarbij sportkleding gedragen mag worden.
• Ook vanwege de felle zon is bedekte kleding gewenst. Vrouwen hoeven niet gesluierd. Bedekte benen (lange broek of rok) zijn wel aan te raden.

Internet en telefonie
• E-mailen is mogelijk in de grotere plaatsen. Men spreekt van de Cyber (spreek uit: sieber)of Cybercafé.
• Van de twee mobiele telefoonnetwerken heeft Maroc telecom een grotere dekking dan Meditel.
• Teleboutiques vind je op de meest onverwachte plaatsen.


Campinggaz
In Marrakech verkoopt de Marjane Menara CV 470 Camong Gaz cartridges in de Hypermarket. Te vinden bij het binnenrijden van Marrakech aan de weg naar Casablanca.
Alternatief adres (verkoopt CV 270 cartridges):
Bouargane Mohamed, Drougerie
3, Rue Bab Agnaou (Imm. Tazi)
Marrakech Medina
Tel 044 44 20 73
De winkel is te vinden in een zijstraat van het El Fna plein, vlak bij het Grand Hotel

Beste fietsseizoen

• Oktober t/m half mei is het meest geschikt om te fietsen, langs de kust het gehele jaar. De rest van het jaar is het in het binnenland, met vaak uitzonderingen in de berggebieden, heel heet.
• In December tot Februari is er kans op sneeuw in de Midden- en delen van de Hoge Atlas en is het in de ochtend vaak snijdend koud. Langs de kust is het in de winter een stuk gematigder, temperatuur kan dan in het zuiden oplopen tot 25 graden.
• In het zuiden kunnen het hele jaar stormen opsteken die fietsen onmogelijk maakt. Deze duren normaal nooit langer dan een dag. In de Anti-Atlas is de overheersende windrichting west en daar kun je t.g.v. het open landschap behoorlijk last van hebben. In het uiterste zuiden (vanaf ter hoogte van Tantan) waait vanaf november tot maart de Harmattan uit het noord-oosten.
• Enkele wereldfietsers geven hun persoonlijke ervaringen met het klimaat op: www.wereldfietser.nl/phpbb/viewtopic.php?t=6614
• Anneke: In januari was het tijdens onze vakantie twee dagen slecht weer: sneeuw in de Atlas, regen ten zuiden/zuidoosten daarvan en een zandstorm in de woestijn. Wij zaten in de zandstorm
Op de weg tussen Foum Zguid en Tissint (de weg richting Tata) hadden wij fors wind tegen, vanuit het westen dus.

Zoveel konden we zien:

Wegen, verkeer, bewegwijzering

Wegen
• Geasfalteerde wegen zijn doorgaans van goede kwaliteit, vaak is er voor de ezel(wagen) een onverharde strook langszij aangelegd.
• Veel mogelijkheden om ook onverhard te rijden.
• Ongeteerde bergwegen vaak met steenslag (mountainbike noodzakelijk).

Verkeer
Rijgedrag van automobilisten is oké, ze willen nog wel eens toeteren of stoppen en je uitnodigen.

Bewegwijzering
• Bewegwijzering in Frans en Arabisch. Aantal kilometers en wegnummering wordt aangegeven op paaltjes in de wegberm volgens Frans systeem.

Onderdelen en reparatie

• In veel dorpen en steden zijn werkplaatsen te vinden. Reserveonderdelen zijn te koop maar doorgaans niet van goede kwaliteit. Zelf reserveonderdelen meenemen is aan te raden.
• In Casablanca is het na goed zoeken mogelijk moderne (Shimano) onderdelen te vinden.

Vervoer

Voortransport
• Vliegtuig: Transavia vliegt wekelijks op Marrakech en Agadir. Boeken via Internet geeft korting. Prijs afhankelijk van het seizoen. Fiets telefonisch reserveren. Verpakken is voor eigen verantwoording, doos is niet verplicht. Bubbeltjes plastic voldoet goed en dit kun je prima als (extra) slaapmatje gebruiken.
Vanaf Gran Canaria onderhoud Binter Canarias een vliegverbinding op o.a. Laayoune en Agadir. Zie hiervoor www.binternet.com .
• Boot: er zijn vanuit Spanje verschillendde veerdiensten: o.a. Algeciras-Ceuta, Algeciras-Tanger of Almeria-Melilia. Informatie over de route Algeciras-Ceuta is aan te treffen op www.seabridges.com .

Binnenlands vervoer
• Trein: de fiets kan mee in de trein. In het zuiden rijden geen treinen.
• Bus: meestal gaat de fiets boven op de bus, let op dat de fiets goed ligt zonder zware lading er bovenop. Het beste kun je op het dak van de bus gaan kijken. Buskaartje is vaste prijs maar voor de prijs van de fiets moet je onderhandelen.
• Liften: vanwege de vele pick-ups zijn er goede mogelijkheden om te liften.

Fietsroutes

• Sous Vallei, druk met auto's en vlak, probeer deze te ontwijken.
• Laatste stuk woestijnpiste naar zandduinen bij Merzouga is redelijk maar slechte bewegwijzering, er zijn hier veel sporen die nauwelijks van de hoofdroute zijn te onderscheiden. Een Alternatief is vanaf Risani de nieuwe asfaltweg te nemen, dit rijdt wel 15 km om.
• Vlieg & Fiets brengt een fietsrouteboekje uit over de "Kashba route": www.vliegenfiets.nl .
• Op http://marokko-per-rad.de vind je diverse routes. (Duitstalig en aanmelden is noodzakelijk)

Kaarten

• Michelin Carte routiere "742 Maroc" (1:1.000.000)
• Michelin "959 Maroc" (1:4.000.000) Tip: lees de legenda. Op deze kaart staan per maand de temperaturen op van diverse plaatsen. Overnachtingsplaatsen worden niet aangegeven.
• Freytag&Berndt "Marokko" (1:1.000.000).
• Hallwag "Marokko" (1:1.000.000).
• Rough Guide "Morocco" (1:1.000.000). 'Plastic' kaart met campings. Hoogtelijnen per 300 m.
• Hildebrands "Marokko" (1:900 000). Geeft ook campings aan.
• GeoCenter "Morocco" (1:800.000). Geeft ook campings aan. Goede en duidelijke kleurstelling maar het deel West Sahara bevat fouten, en niet alle wegen worden goed vermeld, wat als piste wordt aangegeven blijkt soms een asfaltweg te zijn.

Reisgidsen

• Lonely Planet "Morocco". (04-2007) ISBN: 9781740599740 Goed voor hotels, minder info Anti-Atlas.
• Rough Guide "Morocco". Korte beschrijvingen, hotels en restaurants in klassen ingedeeld.
• Trotter "Marokko". Dit is de Nederlandse variant van de onder Fransen bijzonder populaire "Guide Routard". Mooie routes beschreven. Hotels en restaurants worden uitvoerig beschreven
• Nelles "Marokko". Beschrijft hele mooie routes en goede info over Anti-Atlas
• Dominicus "Marokko".
• Vlieg & Fiets "Marokko, de Kashba route". Meer informatie via www.vliegenfiets.nl .

Boeken

• Frank van Rijn: Door Sahara en Sahel, uitgeverij Elmar, ISBN: 9038913591. Boek over een fietsreis van Europa door de Sahara en enkele Sahellanden naar Ouagadougou.
• Josie Dew: De wind in mijn wielen, uitgeverij Arena, ISBN 9069744937. Verzamelbundel van reisverhalen, waaronder één door Marokko.
• Steven Adolf: Marokko achter de schermen, Uitgeverij Prometeus / NRC Handelsblad, ISBN:90-446-0497-x. Een uitstekend boek voor diegene die meer willen weten over hoe het land in elkaar steekt.

Verhalen van fietsers

Reisverslagen in de Wereldfietser en andere tijdschriften
• Marjolein van Rotterdam "Tantes in Marokko: Alles ggghoed? Alles ggghoed!" Op Pad (2008 nr 1) pp. 28-35.
• Jan Mark Moquette "Tour de Maroc: Met Ali en mountainbike over de Atlas." Op Pad (December 2004) pp. 52-57.
• Marianne Vincken "Op zoek naar water" De Wereldfietser 2001 nr 4 blz 28/29
• P. Duijf "Oase Tafilalt: Eindpunt in een woestijn" De Wereldfietser (1997 nr 1), pp. 10-12
• L. Smit "De bal" De Wereldfietser (1997 nr 4), pp. 24-25.

Reisverslagen op het Forum
• Impressie van Anneke (2007)
• Enkele wereldfietsers geven hun persoonlijke ervaringen met het klimaat op: www.wereldfietser.nl/phpbb/viewtopic.php?t=6614
• Harry Fietsenaar
• Blanche (2003)
• John Telleman
• Tips van John en Gudy
• Dennis de Vries

Reisverslagen elders op het Internet
• Blanche fietste tussen 2003 en 2007 maar liefst vijf maal in Marokko: http://sammoresam.spaces.live.com
• Marco en Chantal fietsten in november 2007 door het land: www.fietsvakantieinfo.nl .
• "Wereldfietsers" Coen en Diënne fietsten in 2006 door het land tijdens een fietsreis van meer dan een jaar door Afrika: http://wereldfietser.waarbenjij.nu
• Wilbert Thoonen fietste in 2006 door Marokko naar West Afrika: www.wilbertgatochfietsen.nl
• Duitser Jan Cramer fietste in 2006 door Marokko. Op zijn site vind je een reisverslag en landeninformatie: http://home.arcor.de/jan.cramer/mauebersicht.htm
• Ralph Schneiders fietste in 2005 door Marokko: http://members.home.nl/fietsvakantiepagina
• In 2005 fietsten Astrid en Rinnert "een stukje" door Marokko: www.stukjefietsen.com
• Wim Leeuw fietste in 2005 door Marokko: www.wimleeuw.nl/marokko/dagboek.php
• Harry Fietsenaar fietste in 2003, 2004 en 2006 door Marokko: www.fietsenaar.nl
• "Lonely cyclist" Erik Nomden fietste over de Atlas naar de Sahara (2003): http://stimpy.rtij.nl/lonelycyclist/Nlstartpagina.htm
• Dick en Els fietsten in 1999 door Marokko: www.dickenels.nl
• Eric Schuijt geeft een reisimpressie op www.vakantiefietser.nl
• Foto's van John en Gudy (2003): http://www.gudyrooijakkers.nl/marokko-01.htm
• Op de site www.marcomeijerink.nl/slideshow/marokko.htm krijg je een indruk wat je onderweg tegen kan komen.

Organisaties

• Vlieg & Fiets : www.vliegenfiets.nl . Brengt fietsrouteboekjes met routebeschrijvingen in onder andere Marokko. Daarnaast kan deze organisatie je vliegreis, vervoer vanaf het vliegveld en eerste dagen verblijf regelen.
• Ambassade van Marokko in Nederland: Oranjestraat 9, 2514 JB, Den Haag, tel: 070-3469617

Internet sites

• http://marokko.pagina.nl :diverse informatie over Marokko
• http://marokko-per-rad.de Duitstalige site met veel Marokko informatie. Alleen te bezoeken als je bent aangemeld.
• http://home.hetnet.nl/~ooms55/Campings.htm :handige lijst met campings in Marokko
• Saharaforum von Edith-Kohlbach http://53155.rapidforum.com/ Bedoeld fur das Wohnmobiel maar ook wel handig voor fietsers.
• Cartes du Maroc http://stephan.lucas.over-blog.com/arti ... 75839.html
Bedoeld voor wandelaars maar ook handig voor fietsers.


Klik hier voor algemene sites over:

• Gezondheid en veiligheid
• Visa en adressen van ambassades
• Reisgidsen en kaarten
• Internetcafés
• Wisselkoersen
• Fietsverhalen
• Fietsvervoer